AVUSTRALYA'DA EV KİRALAMAK


Herkese merhaba! Uzun süredir incelenmeyi bekleyen "kiralık ev" dosyasını artık açıyoruz. Avustralya'da kiralık ev nasıl bulunur, nelere dikkat etmek gerekir, emlakçıların kiracılarla alıp veremediği ne var; tek tek açıklıyoruz...

Avustalya'ya gelmek için bir dünya uğraştınız çabaladınız ancak bu iş burada bitmedi; Avustralya'da hayatınızı sürdürebilmek için emek sarf etmeye devam etmeniz gerekiyor. Yaban ellerde ilk büyük sınavınız, adaylar arasındaki rekabetin son noktaya ulaştığı ev arama serüveniniz olacak. Çünkü otel, Airbnb, tanıdık evi haricinde en azından başınızı sokabileceğiniz bir yere ihtiyacınız var.

Kiralık Evler Nerede

Avustralya'daki kiralık bütün evlere "realestate.com.au" sayfasından ulaşabilirsiniz. Her evin bağlı bulunduğu bir emlak acentesi olmakla beraber, bütün acenteler bu siteye üyedir. Dolayısıyla başka kaynaklara ihtiyacınız olmaksızın bu sitede gerekli aramalarınızı yapabilirsiniz. (Bunun haricinde "domain.com.au" ve "realestateview.com.au" siteleri de güvenilir sitelerdir.)

"Realestate.com.au" sitesindeki herhangi bir acente adına dolandırıcılık şikâyeti olması durumunda acilen tüm üyeler ve kiracılar haberdar edilmektedir. Kendinizi büyük oranda güvence altında hissedebilirsiniz. Ancak burada bahsedilenler haricinde kiralık ev ilanları bulabileceğiniz sitelere (Örneğin "gumtree.com.au") güvenmemenizi tavsiye ederiz. Ülkeye yeni ayak basmış kişiler, ev kiralama konusunda mevzuata hâkim olmadıklarından dolandırıcılık olaylarına maruz kalabilirler.

Kiralık Ev Seçimi

"Realestate.com.au" üzerinden mahalle tercihinizi yaparak ve azami kira ücreti belirleyerek istediğiniz özelliklere sahip evleri listeleyebilirsiniz. Türkiye'deyken de site üzerinden mevcut evleri inceleyebilir ve evlerin özelliklerin hakkında fikir edinebilirsiniz. Avustralya'da ev kiraları Türkiye'den farklı olarak haftalık ücret üzerinden belirlenir. Ancak kiralar genellikle aylık olarak ödenir. Beğendiğiniz evle ilgili detayları incelerseniz, "Price per calendar month" yani aylık ücret karşılığını da görebilirsiniz. Bunun yanı sıra dikkat edilecek noktalardan biri de otopark hakkınızın olup olmadığıdır. Sokaklarda sınırsız süreyle park yapabileceğiniz ücretsiz alanlar yok denecek kadar az olmakla beraber, kiralık evinize ait kapalı ya da açık bir park yeriniz varsa otopark işini sorun etmenize gerek kalmaz.

Bir diğer nokta ise, evlerin salonlarının (lounge) ilanlarda belirtilmiyor olmasıdır, yani bir adet yatak odası var diyorsa bu evinizin 1+1 olduğu anlamına gelir. Bunların dışında, "Bond" yani depozito miktarına dikkat etmenizi tavsiye ederiz. Bir de güzel haberimiz var; Avustralya'da emlakçı parasını ev sahipleri ödüyor. Daha doğrusu evlerinin kiralanması ve kiracı ilişkilerinin sürdürülmesi için belli bir acente ile anlaşıyorlar böylece kiracıların emlakçıya herhangi bir ücret ödemesi söz konusu olmuyor.

Kiralık Ev Görme

Birkaç evi beğendiniz ve gezmek istiyorsunuz, öyleyse Avustralya'nın kurallarla dolu dünyasına hoş geldiniz. Şu şekilde hayal edebilirsiniz, bir evi bin kişi isteyecek bir kişi alacak ancak bin kişinin de o evi gezme hakkı olacak. Emlakçılar her ev için belli bir gün ve saat aralığında "Inspection" yani ev görme ve inceleme tarihi belirliyor. Görmek istediğiniz evleri, "Open for inspection" tarihinde verilen saat aralığında ziyaret edebilirsiniz. Eğer varsa "Book an inspection time" botununa basıp kayıt olarak adrese gitmeniz daha uygun olur çünkü "Inspaction" a gelecek kişi sayısının emlakçılar için bir anlamı olduğunu düşünüyoruz. Örneğin bir ev için sadece 2 kişinin kayıt olduğu durumlarda nedense emlakçıların bir anda işi çıkıyor ve sizi ortada bırakıveriyorlar. Bir de gelemeyeceklerini siz çoktan adrese varıp beklemeye başladıktan sonra lütfederlerse söylüyorlar, telefona hiçbir şekilde çıkmadıklarını belirtmemize gerek yok sanırım. İsterseniz emlakçınızı şikâyet etmekte özgürsünüz ancak çok bir işe yaramadığı yönünde yorumlar var. Bu aşamada elinizden geldiğince sabırlı olmanız, sinirlenmemeniz, beklentilerinizi düşük tutmanız yararınıza olacaktır. Bunun dışında henüz bir "Inspection" tarihi belirlenmemiş evler için "Contact the agent" butonundan talepte bulunursanız, herhangi bir gün belirlenmesi durumunda size de maille haber vereceklerdir.

Emlakçılar adrese genelde son dakika gelir ve bekleyenleri karşılayarak sıra ile evi gezmelerini sağlarlar. Girişte kayıt olup olmadığınızı sorarlar ve kayıt olmadıysanız sizi de listelerine eklerler. Sizinle beraber eve bakmaya gelmiş diğer kişilerle beraber tek sıra hâlinde evi gezer ve sorunuz varsa emlakçınıza sorabilirsiniz. Eğer çok fazla aday varsa, emlakçılar genelde sizi çok da ciddiye alıp uzun uzadıya cevap vermeyeceklerdir. Eğer iyi günlerinde değillerse ya da doğaları gereği "Corporate bitch!" iseler, ağızlarından zorla birkaç kelime çıktığına şahit olabilirsiniz.

Kimi emlakçılar "Ev boyanacak mı" diye sorduğunuz zaman bile dünyanın en saçma sorusunu sormuşsunuz gibi bir ifade takınabilirler. Bunun dışında işe yeni başladığı her hâlinden belli olan emlakçılar size daha nazik ve arkadaşça davranacaklardır. Son grupta ise, fiyatı artırmak ve rekabeti kızıştırmak istediklerinden fazla samimi ve yapmacık olan emlakçılar göreceksiniz.

Evler genellikle Amerikan mutfaklı olup bulaşık makinası, fırın ve ocak gibi çeşitli mutfak gereçleri ile birlikte kiralanır. Ne yazık ki Avustralyalılar evin tabanını halı ile kaplamanın dünyanın en önemli buluşu olduğuna saplantısal bir şekilde inanırlar. Evlerin iç malzemesinin kalitesi kaç yıllık olduklarına göre fark edebilir. Hemen hemen bütün dairelerin ufak da olsa balkonu olur. Eğer sessiz sakin bir ev hayatı arıyorsanız, bunu şehir merkezi hariç bütün mahallelerde bulabilir; hemen hemen her sokakta bahçeli, Viktorian tarzı, tek katlı şirin evlere rastlayabilirsiniz. İşlek caddelerden uzaklaştıkça, geceleri yürümek için biraz ürkütücü olabilecek izole ve bitki örtüsü bakımından gelişmiş sokaklara ulaşırsınız. Düşük kiralı evler 3-4 katlı eski yapılardır ve bazı dairelerin giriş kapıları binanın dış cephesinde yer alabilir. Bunun dışında işlek caddelerde yer alan daha modern ve güvenli binalarda da uygun sayılabilecek evler bulabilirsiniz.

Kiracılık Başvurusu

Şansınız yaver gitti, emlakçı size evi gösterdi ve siz de beğendiniz. Türkiye'de bir evi tutabilmeniz için beğenmeniz ve ev sahibi ile kirada anlaşmanız neredeyse yeterliyken burada ev sahibinin sizi tercih etmesi için diğer kiracılarla yarışmanız ve kendinizi kanıtlamanız gerekiyor. Deyim yerindeyse ev sahipleri sizin yedi düvel sülalenizi ve gelmişinizi geçmişinizi bilmek istiyorlar. Daha nazik olursak, burada ev kiralayabilmek için bir sürü referansa ihtiyacınız var.

Öncelikle herhangi bir evi beğendiyseniz, kiracı olabilmek için başvuru yapmalısınız. Bu başvuruları size evi gösteren emlakçıdan başvuru formu alarak yapabileceğiniz gibi online form üzerinden de yapabilirsiniz. "Realestate.com.au" sitesinde tercih ettiğiniz evin detaylarına girerek, "Apply Online" butonuna basarak başvuru yapacağınız siteye (1form.com/au) yönlendirilirsiniz. Bütün emlak acenteleri "1form.com/au" sitesinden başvuruları almaktadırlar. Kendinize ve varsa eşinize "1form.com/au" sitesinde hesap oluşturup ardından başvurunuzu yapabilirsiniz. Sanki bir iş başvurusu yapıyormuşçasına detaylı bir form dolduracaksınız ve bir sürü referans istendiğini göreceksiniz. Eski ev sahibiniz, iş arkadaşlarınız, sizi tanıyanlar, müdürünüz, iş yerinize ait detaylar gibi pek çok referans vermeniz gerekecek. Yeni geldiğiniz bir ülkede yerel iş ve eski ev sahibi veriniz olmadığı için diğer adaylar karşısında şansınız azalıyor. Bu noktada varsa Avustralya'da yaşayan arkadaşlarınızdan onları referans verip veremeyeceğiniz konusunda yardım isteyebilirsiniz. Ancak şunu çok net söyleyebiliriz ki mevcutta part time da olsa bir işiniz yoksa ya da hatırı sayılır miktarda birikiminiz bulunmuyorsa ev bulmanız neredeyse imkânsız.

Ev Bulabilmeniz İçin Tavsiyeler

Göçmenler için ev bulmanın ne kadar zor olduğunu deneyimlemiş bir çift olarak, sizi öne geçirebileceği yönünde emlak ofisi çalışanlarından edindiğimiz ipuçlarına aşağıda yer veriyoruz.

  • Öncelikle asla yalan olduğu kolayca ortaya çıkabilecek iddialarda bulunmayın. Her zaman doğruyu söyleyin ya da iddianızın aksi yönde ispat edilemeyecek olduğundan emin olun :)

  • Eğer kalıcı oturma izniniz varsa bunu mutlaka başvuru belgelerinize ekleyin ve ayrıca belirtin.

  • Bankada belli bir miktar paranız varsa mutlaka "Bank Statement" ekran görüntüsü ekleyin ve ayrıca belirtin.

  • Eğer iş bulmaya yakınsanız ya da teklif aldıysanız bunu belirtin

  • Fazla kişinin başvurmadığı evlere başvurun ya da kurallarınızı biraz gevşetin.

  • Teklif edilen kiranın bir miktar üstünü teklif edin ancak bu miktar 10-15 doları geçmesin.

  • Belli bir miktar peşin ödeme teklif edin, örneğin 4 ay peşin vereceğim diyebilirsiniz.

  • Tamamen çaresizseniz part time bir iş bulun.

  • Başvurunuzu online olarak yapıyorsanız, emlak ofisine belgelerinizi ve teklifinizi eklediğiniz bir mail atın.

  • Başvuru sonrasında emlak ofisini arayarak kendinizi tanıtın ve yardım isteyin.

  • Vaktiniz varsa başvurunuzu elden emlak ofisine yapın ve görevli ile tanışın.

  • Referanslarınızı eksiksiz verin.

Son tavsiyemiz, bir yerden kabul alana kadar görebildiğiniz kadar ev görmeniz ve ev aradığınız yerin popülerliğine göre kurallarınızı esnetmeniz yönünde olacaktır. Evlerin birbirine yakınlığına göre günde 4-5 ev gezebilir ve başvuru havuzunuzu genişletebilirsiniz. Başlarda siz de bizim gibi parke olsun, otoparkı olsun, mutfağı ayrı olsun vb. kıstaslar koyup belli bir zaman sonra dört duvarı olsun yeter noktasına gelebilirsiniz :) Umudunuzu yitirmeden, aramaya devam edin. Kiralık bir ev bulmak yaklaşık 1 ayınızı alabilir, buna hazırlıklı olun. Sizin gibi binlercesi kiralık ev arıyor olacak, asla yalnız hissetmeyin.

Ve tabii ki şansınıza güvenin, olumlu olun.

Evi Bulduktan Sonrası

Sonunda bir ev sahibi sizi onayladı ve iş sözleşme imzalamaya geldi. Öncelikle tebrikler, çünkü gerçekten çok büyük bir iş başardınız :) Kesinlikle çok ciddiyiz bunu söylerken...

Türkiye'deki 3 sayfalık, kırtasiyeden aldığınız sözleşmeyi unutma vaktiniz geldi. Avustralya'nın kiracı ve ev sahibi arasındaki ilişkiyi belgeler üzerinden gerçekten çok şeffaf bir şekilde yönettiğini söyleyebiliriz. Emlak ofisiniz size sözleşmenin yanı sıra, anahtar-kart teslim formu, binanızla ilgili kuralları içeren dokümanlar, ödeme bilgilerini içeren form, kiracıları hakları konusunda bilgilendiren Victoria eyaleti tarafından hazırlanmış kitapçık gibi pek çok belgeyi de sunacaktır. Bütün bunları imzaladıktan sonra (Ev sahibiniz de imzaladıysa) kira ve depozito ödemenizi yapabilirsiniz. Ödemenizi, fatura ödeme kanalı olan "B-pay" yöntemiyle yapmanızı tavsiye ederiz.

Bu belgelerin yanı sıra, size evi gezdiren emlakçı tarafından hazırlanmış olan durum raporu (Condition Report) adında bir doküman alacaksınız. Bu doküman evinizin bütün odalarındaki kırık dökük, leke gibi mevcut sorunlara yer vermek için hazırlanır. Böylece evden çıkmaya karar verdiğiniz zaman, sizden önce oluşmuş bir problem için depozitonuzdan kesinti yapılmamasını sağlarsınız. Durum raporunda, emlakçılar tarafından evdeki her şey mükemmelmiş gibi not alındığını fark edebilirsiniz. Ancak kiracı yasası, eve giriş tarihiniz itibariyle 3 iş günü içerisinde durum raporuna istediğiniz eklemeleri yapabilmenize olanak sağlar. Evdeki bütün kırık, çıkık, leke, kirlilik, izler vs. her türlü bilgiyi durum raporuna ekleyip fotoğrafla belgelemelisiniz. Aman canım bu da söylenmez diye düşünmeyin, en ufak bir farklılık varsa lütfen not alın. Fotoğrafları, mail yoluyla emlakçınıza iletebilirsiniz. Raporu ise doldurduktan sonra imzalayarak yine emlakçınıza teslim ediniz. Bunun yanı sıra, ev yeni kiracıya teslim edilmeden önce emlak acentesi tarafından profesyonel olarak temizletilmiş olmalıdır. Eviniz pis ve kirliyse bunu da ayrıca emlak acentenize belirtiniz. Ve işin sizle ilgili olmayan kısımları bittiğine göre, güle güle oturun...